Την πόρτα ανοίγω το βράδυ,
τη λάμπα κρατώ ψηλά,
να δούνε της γης οι θλιμμένοι,
να ρθούνε, να βρουν συντροφιά.
Αυτοί οι στίχοι του Λειβαδίτη νιώθω ότι είναι η αόρατη επιγραφή της αλήθειας που συνοδεύει το τελευταίο διάστημα τα μαγαζιά που ανοίγουν με τη δύση του Ηλίου. Αυτή η ταμπέλα, αρκετό καιρό, τώρα οδηγεί τα βήματά μας.
Πόσα χαμόγελα αλκοολούχα… πόση προσπάθεια να σβηστούν σκέψεις και αναμνήσεις που δηλητηριάζουν την ίδια μας την ύπαρξη; Τι κι αν σταματήσει παροδικά το σμίξιμο των φρυδιών και η υγρασία που γυαλίζει στα μάτια από όσα σε πληγώνουν αλλά ο εγωισμός σε εμποδίζει να τα μεταμορφώσεις σε δάκρυα; Την άλλη μέρα, η θλίψη και πάλι θα είναι εκεί για να σου πει«καλημέρα», μαζί με τη γενεσιουργό αιτία της . Την (κατασκευασμένη) άνευ λόγου στέρηση των αστείρευτων πηγών της ζωής που, σύμφωνα με τον Βίλχελμ Ράιχ, θα πρέπει να κυβερνούν την ίδια τη ζωή: του έρωτα, της εργασίας και της γνώσης.
2012. Είδα πολλούς να υποδέχονται τη Νέα Χρονιά της Νέας Ελλάδας με τέτοια χαμόγελα…Στο φως της μέρας, τα ίδια άτομα, χωρίς τα φτιασίδια που ζητά η νύχτα, αλλά πολλές φορές πίσω από τα φθαρμένα τους προσωπεία, αναλογίζονται τι μένει να περισωθεί. Στην Νέα Ελλάδα της διαύγειας (!) και της δίκαιης επίρριψης ευθυνών και καταμερισμού οικονομικών υποχρεώσεων κατ’ αναλογία (!), δεν βλέπω να έχει αλλάξει τίποτα. Ή μάλλον δεν βλέπω να έχει αλλάξει τίποτα προς το καλύτερο. Αντιθέτως. Η ασυδοσία σε συνδυασμό με τη θρασύτητα των λειτουργών της (δικαίωμα που, βέβαια, τους δίνει η χρόνια συγκάλυψη) «πνίγει» τα προσόντα όσων ζουν καιρό τώρα με την κίβδηλη προσδοκία της ανάληψης μιας θέσης εργασίας – ανάλογης των κιλών χαρτιών που έχουν μαζέψει με το πέρας των ετών – και απαντάται πλέον παντού, μετατρέποντας σε ανέκδοτο την ύπαρξη Ανώτατων κρατικών φορέων Επιλογής. Γιατί αν δεν έχεις μπάρμπα στην προεδρεία, συγνώμη, στην Κορώνη ήθελα να πω, συγγενείς εξ’ αίματος και εξ’ αγχιστείας σε σημαντικές θέσεις συνεργαζόμενου ή και του ίδιου φορέα και φυσικά πολιτικές πλάτες (ναι…ναι…ακόμα καλά κρατούν), τότε τα πτυχία δε μπορούν να σε σώσουν από τον Καιάδα της ανεργίας…
Κάτι τέτοιες στιγμές είναι που σκέφτεσαι πόσο λάθος είναι όλα. Από παντού ξεφυτρώνουν συμφέροντα. Ας δούμε, όμως, τα πράγματα στις αληθινές τους διαστάσεις. Είναι δυνατόν να ξεριζωθούν τόσο ξαφνικά και απότομα, από τη στιγμή που χρόνια τώρα καλλιεργούνται με μεθοδικότητα και ιδιαίτερη φροντίδα; Απλός και στυγνός ρεαλισμός απαιτείται για να σχηματιστεί ολόκληρη η εικόνα της διαφθοράς. Αλλά έτσι γίνεται όταν αφήνεις τους ανθρώπους της εξουσίας να αναλάβουν δύναμη για το καλό του Ανθρωπάκου, ενώ εσύ ο ίδιος εμμένεις στο να παραμένεις σιωπηλός. Φοβάσαι το πέταγμα, φοβάσαι το ύψος και το βάθος…
Δεν θέλω να είμαι απαισιόδοξη. Πιστεύω ότι αυξάνονται οι Μεγάλοι Άνθρωποι που θα μετατρέψουν τον ψίθυρο σε φωνή στιβαρή και αποφασιστική και που θα ορθώσουν, επιτέλους, το ανάστημα απέναντι στον Ανθρωπάκο. Γιατί η διάκριση ανάμεσά τους είναι εμφανέστατη σύμφωνα με τον προαναφερθέντα διακεκριμένο Αυστριακό ψυχαναλυτή: «Ο Μεγάλος Άνθρωπος ξέρει πότε και σε τί είναι Ανθρωπάκος. Ο Ανθρωπάκος δεν ξέρει ότι είναι ασήμαντος και φοβάται να το μάθει. Σκεπάζει τη μικρότητα και τη στενομυαλιά του με αυταπάτες μεγαλοσύνης και δύναμης που ανήκουν, όμως, σε άλλους. Θαυμάζει τη σκέψη, τη σκέψη που δεν είχε ποτέ και όχι τη σκέψη που είχε ο ίδιος. …Είσαι σπουδαίος «Ανθρωπάκο» όταν δεν είσαι μικρός και μικροπρεπής. Ακολούθησε τη φωνή της καρδιάς σου ακόμα κι αν σε οδηγεί έξω από το μονοπάτι των άτολμων ψυχών».
Ωραία είναι όλα αυτά. Και σωστά. Αλλά πότε, επιτέλους, θα σταματήσουμε να προσκυνούμε τον«Ανθρωπάκο» με απόλυτη υποταγή; Πότε θα βαρεθούμε να «ανοίγουμε την πόρτα το βράδυ;» Πότε θα πάψει να βρίσκει «στρωμένο τραπέζι , σταμνί για να πιει ο καημός, γωνιά ν’ ακουμπήσουν, σκαμνί για να κάτσει ο τυφλός;»
Η ζωή στο σκοτάδι ελλοχεύει κινδύνους με μεγαλύτερο αυτόν της συνήθειας. Γιατί «όταν ζεις για μακρύ διάστημα στο βάθος μιας σκοτεινής σπηλιάς θα σιχαθείς το φως του Ήλιου. Και το πιθανότερο είναι ότι τελικά τα μάτια σου θα χάσουν τη δύναμη να αντέχουν. Να γιατί καταλήγουμε να μισούμε το φως του Ήλιου».
Ήλιος. Ίσως, τελικά, να μην πρόκειται απλώς για ένα φωτεινό ουράνιο σώμα που αποτελεί το κέντρο του πλανητικού μας συστήματος, αλλά για αναπόσπαστο κομμάτι της ίδιας μας της υπόστασης. Κυριολεκτικά μόνο. Μεταφορές ,πλέον, δε χωρούν. Χωρίς αυτόν δε μπορεί και δε γίνεται να αλλάξει τίποτα.
Πώς να αλλάξει κάτι όταν η ακρογωνιαία λίθος της Νέας Ελλάδας, η Διαφάνεια (λέξη που τείνει να ενταχθεί στις «άγνωστες»), στηρίζεται σε αυτόν; Όταν οι διαδικασίες κατά τη λήψη αποφάσεων και ενεργειών απαιτούν την παρουσία του για να είναι «καθαρές»; Το μαθαίναμε, άλλωστε, από την ηλικία του Δημοτικού ακόμα στην πρώτη επαφή μας με το μάθημα της Φυσικής: ‘’η απλή φυσική ιδιότητα που έχουν «κάποια» σώματα να επιτρέπουν τη δίοδο του φωτός ώστε να διαφαίνονται τα αντικείμενα που βρίσκονται πίσω τους, δεν μπορεί να επιτευχθεί αν εκλείπει το Φως, αν εκλείπει ο Ήλιος…’’
*Η Δήμητρα Μαντζούκα είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ με ειδίκευση στην Παλαιοντολογία – Παλαιοβοτανική.
