Μέχρι και πριν από μερικά χρόνια, το θέμα της
παιδικής παχυσαρκίας
δεν αποτελούσε πρόβλημα της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη γενικότερα. Την τελευταία δεκαετία αρκετοί φορείς έχουν εντοπίσει τα
ποσοστά εμφάνισης παχυσαρκίας…
Η ελληνική εταιρεία παχυσαρκίας, το Τμήμα Επιστήμης Διατροφής και Διαιτολογίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου και το Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής καταλήγουν στα ίδια ανησυχητικά αποτελέσματα: 1 στα 4 παιδιά παρουσιάζει αυξημένο βάρος.
παιδικής παχυσαρκίας
δεν αποτελούσε πρόβλημα της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη γενικότερα. Την τελευταία δεκαετία αρκετοί φορείς έχουν εντοπίσει τα
ποσοστά εμφάνισης παχυσαρκίας…
Η ελληνική εταιρεία παχυσαρκίας, το Τμήμα Επιστήμης Διατροφής και Διαιτολογίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου και το Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής καταλήγουν στα ίδια ανησυχητικά αποτελέσματα: 1 στα 4 παιδιά παρουσιάζει αυξημένο βάρος.
Συναξιολογώντας τα αποτελέσματα αυτά με τις επιπτώσεις που έχει το αυξημένο βάρος στην υγεία κατά την ενήλικη ζωή, γίνεται αντιληπτή η έκταση του προβλήματος. Μελέτες αποδεικνύουν ότι ένας παχύσαρκος έφηβος διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση χρόνιων νόσων όπως καρδιαγγειακά, σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ, διάφορες μορφές καρκίνου κ.ά. Η απόκλιση μάλιστα από τις φυσιολογικές εργαστηριακές τιμές ξεκινάει συχνά από την παιδική ηλικία. Φαίνεται ότι το 7% των παιδιών παρουσιάζει υψηλές τιμές χοληστερόλης αίματος.
Το πρόβλημα φυσικά οφείλεται στα ερεθίσματα που δέχεται το παιδί και αφορούν τη διατροφή του. Αρχικά το πρότυπο του γονέα. Συνήθως ένας υπέρβαρος γονέας θα δημιουργήσει ένα υπέρβαρο παιδί. Ακολουθούν οι βιομηχανίες τροφίμων με συνεχή παραγωγή τροφίμων φιλικών στο παιδί, αλλά όχι και στην υγεία του, οι διαφημίσεις στην τηλεόραση, τα ταχυφαγεία που δίνουν έμφαση στη γεύση παρά στη σωστή παρασκευή και χρήση πρώτων υλών, τα σχολικά κυλικεία και γενικότερα η απουσία της κρατικής μηχανής προστασίας του πολίτη και κυρίως του παιδιού από κερδοσκόπους εις βάρος της υγείας του.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει να ξεκινήσει από τον εντοπισμό του. Πολλοί είναι οι γονείς που δεν αναγνωρίζουν το γεγονός ότι το παιδί τους έχει αυξημένο βάρος. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με τη βοήθεια διαγραμμάτων του Δείκτη Μάζας Σώματος. Περισσότερες πληροφορίες και τα διαγράμματα θα βρείτε στην ιστοσελίδα http://www.cdc.gov/healthyweight/assessing/bmi/childrens_bmi/about_childrens_bmi.html .
Στην επόμενη φάση απαιτείται η ουσιαστική συμμετοχή του γονέα. Είναι η φάση όπου εκείνος καλείται να αποτελέσει το παράδειγμα. Έτσι θα έχει περισσότερες πιθανότητες να πετύχει, ενώ παράλληλα θα απολαύσει και ο ίδιος τα οφέλη μιας καλής και υγιεινής διατροφής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ένας ή και οι δύο γονείς είναι υπέρβαροι! Θα πρέπει λοιπόν να στοχεύσετε στα εξής :
Προσπαθήστε να τρώτε μαζί με τα παιδιά σας όσο πιο συχνά μπορείτε. Έτσι θα σας βλέπουν να καταναλώνετε ποικιλία υγιεινών τροφίμων όπως φρούτα, λαχανικά, ολικής άλεσης δημητριακά κ.ά.
Μάθετε τα παιδιά σας να αναγνωρίζουν το αίσθημα της πείνας και να τρώνε μόνο εκείνες τις ώρες. Δώστε το καλό παράδειγμα. Μην τρώτε τις ώρες όπου βλέπετε τηλεόραση ή μην καταναλώνετε κάποια τροφή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας επειδή απλώς υπάρχει.
Μην τρώτε μέχρι που να καθαρίσετε το πιάτο σας. Να τρώτε μέχρι να ικανοποιηθείτε. Δεν χρειάζεται να νιώσετε «σκασμένοι». Μάθετε και τα παιδιά σας να κάνουν το ίδιο και αποφύγετε να τα υποχρεώνετε να αδειάσουν το πιάτο τους.
Προσπαθήστε να έχετε έτοιμα προς κατανάλωση φρούτα, λαχανικά και κράκερ ολικής άλεσης σε εμφανή σημεία στο τραπέζι, στο ψυγείο ή στο ντουλάπι. Έτσι τα παιδιά θα τα διαλέγουν και θα τα καταναλώνουν μόνα τους.
Σιγουρευτείτε ότι όλοι τρώνε πρωινό. Προσπαθήστε να έχετε διαθέσιμες και γρήγορες επιλογές όπως ολικής άλεσης δημητριακά, γιαούρτι, καθαρισμένα φρούτα, ημιαποβουτυρωμένο γάλα και 100% φρεσκοστιμμένο χυμό.
Όταν φτάνει η ώρα, μην αρνείστε στα παιδιά να καταναλώσουν τις αγαπημένες τους λιχουδιές. Παράλληλα, όμως, συνεργαστείτε μαζί τους για να δημιουργήσετε μία λίστα από υγιεινά σνακ που μπορείτε να έχετε στο σπίτι σας. Κρεμάστε τη λίστα στο ψυγείο ή σε άλλο κεντρικό σημείο, ώστε να την βλέπουν τα παιδιά σας.
Για τα παιδιά, η κατανάλωση λιχουδιών είναι μέρος της διατροφής τους. Είναι μία απόλαυση, η οποία εάν αποκλειστεί μπορεί να προκαλέσει πιο ισχυρές τάσεις. Θυμηθείτε, όμως: είναι λιχουδιές. Να τις προσφέρετε σε αραιά διαστήματα και σε λογικές ποσότητες.
Δώστε εσείς το καλό παράδειγμα. Κάποιες φορές οι λιχουδιές είναι απαραίτητες, αλλά μην το παρακάνετε. Οι παρακάτω προτάσεις θα σας βοηθήσουν να επιλέξετε τις σωστές ποσότητες για τα παιδιά.
Αγοράστε μικρές συσκευασίες – μερίδες πατατάκια και μπισκότα. Εάν δεν βρίσκετε, τότε μοιράστε τα μόνοι σας σε άλλα σακουλάκια σε ποσότητες μικρής μερίδας.
Όταν τρώτε σε ένα εστιατόριο ή σε ταβέρνα μοιράστε σε όλη την οικογένεια τις τηγανιτές πατάτες, το λουκάνικο ή το επιδόρπιο.
Σερβίρετε τα αναψυκτικά σε μικρά – παιδικά ποτήρια.
Αγοράστε παγωτά και γκοφρέτες σε μορφή μικρής μπάρας.
Αφήστε τα παιδιά σας να σας παρακολουθούν καθώς καταναλώνετε μικρές μερίδες από λιχουδιές περιστασιακά.
Αντίβαρο στις λιχουδιές και στις διατροφικές υπερβάσεις πρέπει να είναι η φυσική δραστηριότητα. Η τακτική άσκηση μπορεί να συμβάλει στη σύνθεση μυϊκού ιστού και στην αύξηση του μεταβολικού ρυθμού. Έτσι ο έλεγχος του βάρους γίνεται ευκολότερος. Επιπλέον, η τακτική άσκηση, από μόνη της, μπορεί να προσφέρει καλύτερη υγεία, κοινωνικοποίηση και φυσιολογική ανάπτυξη. Όταν μάλιστα πραγματοποιείται οικογενειακά, τότε μπορεί να προσφέρει ιδιαίτερα ευχάριστες στιγμές, ελεύθερες από ένταση και προβλήματα, κάτι που χρειάζεται τόσο ο γονέας όσο και το παιδί.
Τέλος, στόχος σας θα πρέπει να είναι η προσέλκυση του ενδιαφέροντος του παιδιού στο θέμα αυτό. Συχνά αυτό δεν απαιτείται αφού το παιδί έχει ήδη προβληματιστεί πριν εμείς εντοπίσουμε το πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να δίνεται στο ζήτημα ιδιαίτερη έμφαση, χωρίς όμως να πανικοβάλετε το παιδί. Ενημερώστε το και δείξτε του ότι μαζί μπορείτε να κάνετε την προσπάθεια για να γίνεται όλοι καλύτεροι!
Ανακεφαλαιώνοντας, λοιπόν, τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε είναι τα εξής :
Ξεκινήστε με τον αυτοέλεγχο. Αρχικά εξασφαλίστε ότι εσείς προσωπικά έχετε αρχίσει να κάνετε βήματα προς έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Τα παιδιά σας παρακολουθούν διαρκώς. Είναι ευκολότερο να ελκύσετε την προσοχή τους σε ένα θέμα εάν εσείς είστε το φωτεινό παράδειγμα.
Καταστήστε τη συζήτηση αυτή σπουδαίο ζήτημα. Μείνετε μόνοι σας με τα παιδιά. Κλείστε την τηλεόραση. Μην απαντήσετε στο τηλέφωνο. Έτσι θα δείξετε πόσο σημαντικό θέμα είναι αυτό στο οποίο αναφέρεστε. Για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα κάντε τη συζήτηση αυτήν περπατώντας.
Χτίστε πάνω στις θετικές δράσεις των παιδιών. Επιβραβεύστε τις καλές συνήθειές τους αντί να εστιάζετε στις αρνητικές. Πείτε μπράβο στις καλές επιλογές και προχωρήστε κάθε φορά με ένα μικρό βήμα.
Εστιάστε στο σημερινό όφελος. Πιθανότατα, το μακροπρόθεσμο όφελος της καλής υγείας δεν ερεθίζει κατάλληλα τα παιδιά. Αναφερθείτε λοιπόν καλύτερα στην περισσότερη ενέργεια για το σχολείο, στην προπόνηση και στο παιχνίδι. Είναι ισχυρότερα κίνητρα στο μυαλό τους.
Προσπαθήστε όλοι μαζί. Τα αποτελέσματα είναι πολύ καλύτερα όταν η οικογένεια ως ομάδα προσπαθεί να τρώει σωστά, να είναι δραστήρια και τελικά να βελτιώνει την υγεία και τη διάθεσή της. Κατά τη διάρκεια των οικογενειακών γευμάτων επιβραβεύστε αυτούς που κάνουν την καλύτερη προσπάθεια και ζητήστε από όλους να δώσουν ιδέες για τη βελτίωση όλων.
Συμβουλευτείτε έναν ειδικό. Η συζήτηση με έναν παιδοδιαιτολόγο θα σας βοηθήσει αρχικά να ξεκαθαρίσετε στο νου σας το σωστό από το λάθος. Θα σας βοηθήσει να χαράξετε τον τρόπο αντιμετώπισης των διατροφικών αποκλίσεων και να υιοθετήσετε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής και διατροφής οικογενειακώς.
Γιάννης Χρύσου
Διευθυντής Διαιτολογικού Τμήματος Ευρωκλινικής Παίδων
www.healthierworld.gr
