`

Βλασφημία κατά του Χριστού, του Μωάμεθ και του «γενετήσιου προσανατολισμού»…

Συνωστισμός τόξων.
Τι σχέση έχουν ο 
Kurt Westergaard 
της Jyllands-Posten...
με τα γνωστά σκίτσα του 
Μωάμεθ, η δασκάλα Χαρά 
Νικοπούλου που 
κατηγορήθηκε στοχευμένα 
από συγκεκριμένους κύκλους 
ότι ενθάρρυνε μαθητές του 
Δημοτικού στο Μεγάλο 
Δέρειο να ζωγραφίσουν τον…
Αλλάχ, ο πατήρ Παΐσιος, τον 
οποίο χρήστης του διαδικτύου τακτοποίησε με ένα άνοστο ομόηχο και ο 
αντιρατσιστικός νόμος που κατέθεσαν από κοινού προσφάτως τα δύο μικρότερα 
κυβερνητικά κόμματα στη Βουλή;

Ο κοινός παρονομαστής όλων αυτών είναι ότι είτε κατηγορήθηκαν ότι 
προέβησαν σε βλάσφημες πράξεις, είτε αποτέλεσαν αντικείμενο βλάσφημου 
λόγου, είτε ανέλαβαν πρωτοβουλία να προστατέψουν «ευάλωτες» ομάδες 
από πιθανή βλάσφημη επίθεση,αφού προηγουμένως είχαν προστατέψει τον 
«βλάσφημο» υβριστή του πατρός Παϊσίου, επικαλούμενοι το δικαίωμά του να 
εκφράζεται ελεύθερα….

Ο κόσμος μας είναι όντως περίεργος, και αρχίζει να γίνεται παιδαγωγικά 
ενδιαφέρων.

Σύμφωνα με την ελληνική έννομη τάξη, ήδη από το 1951, η έλλειψη σεβασμού 
στα θεία απαγορεύεται και τιμωρείται δεόντως. Ακόμη πιο αυστηρά τιμωρείται η 
εξύβριση του Θεού, και μάλιστα η κακόβουλη. Τούτο σημαίνει ότι ο εγχώριος 
νομοθέτης, ήδη προ πολλού, έχει αναγνωρίσει την ύπαρξη μιας σφαίρας 
«ιερότητας» στην κοινωνία, την οποία και προστατεύει με νόμο.

Αλλά έκτοτε υπάρχουν εξελίξεις και νέες ομάδες προσχωρούν στη χορεία των
χρηζόντων προστασίας απέναντι στη βλασφημία. Εκτός από τους παραδοσιακούς 
θρησκευόμενους Χριστιανούς, αίτημα για παρόμοια επίσημη προστασία απέναντι 
στη βλασφημία προβάλλουν τώρα και ορισμένοι πιστοί του Ισλάμ, αλλά και οι 
ορθοτομούντες τον λόγο της πολιτικής ορθότητας για  έναν συγκεκριμένο τύπο 
«γενετήσιου προσανατολισμού». Το τοπίο θυμίζει συνωστισμό…

Η βλασφημία διαφέρει από τη συκοφαντία εξ αιτίας της ιερότητας του 
αντικειμένου της επίθεσης. Για να υπάρχουν όμως ιερά, χρειάζεται μια κοινωνία 
που πιστεύει στην ιερότητα και έχει ταξινομήσει ορισμένα πράγματα στη σφαίρα 
των ιερών, αφήνοντας τα υπόλοιπα στα κοινά, στα κοσμικά. Ποια κοινωνία 
ταξινομεί, πότε και τι ως «ιερό», είναι ζήτημα προς διερεύνηση, στο πεδίο αυτό 
υπάρχει μέσα στο χρόνο κινητικότητα. Έτσι, παρά την αναβάθμιση των τραπεζών, 
των χρηματιστηρίων και των «αγορών» ως άκρως σημαντικών πραγμάτων στο 
σύγχρονο κόσμο της ξεδιάντροπης ανισότητας, ακόμη δεν έχει επιτευχθεί και 
επισήμως η ένταξή τους στην σφαίρα των «ιερών» υποθέσεων.

Από την ιστορία εφαρμογής του άρθρου του ποινικού κώδικα περί βλασφημίας 
μαθαίνουμε ότι τα «ιερά» του 1951 έχουν κάπως αμβλυνθεί έκτοτε και ο 
εφαρμοστής του νόμου δεν πολυασχολείται με την προσβολή τους, πλην 
εξαιρέσεων. Η απο-ιεροποίηση του παλαιού κόσμου φαινόταν να οδηγεί σε μια 
νέα εποχή της «ορθολογικής» διευθέτησης του λόγου και των συναισθημάτων, 
σε μια εποχή γενικευμένης εκκοσμίκευσης. Και εδώ ήρθε η μετανεωτερική 
ανατροπή.

Η πορεία εκκοσμίκευσης των ευρωπαϊκών κοινωνιών και της απο-ιεροποίησης 
των θρησκευτικών τους συμβόλων σημαδεύεται, πλέον, από δύο αντίρροπες 
εξελίξεις. Η πρώτη είναι η επαναφορά από ομάδες πιστών του Ισλάμ – 
νεόφερτων και γηγενών – του αιτήματος για επαναθέσμιση της βλασφημίας, στο 
πλαίσιο μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας, όπου προβάλλεται το ιδεώδες 
της«ισοτιμίας των Πολιτισμών», προέκταση του οποίου είναι η κρατική 
προστασία μειονοτικών πολιτισμικών στοιχείων από τυχόν προσβολές εκ μέρους 
όσων έχουν απο-ιεροποιήσει τα θρησκευτικά σύμβολα.

Η δεύτερη εξέλιξη αφορά την επέκταση της σφαίρας του ιερού σε πρόσωπα, 
γεγονότα και καταστάσεις που μέχρι χθες θεωρούνταν «βέβηλα»: ομοφυλικές 
και άλλες σχέσεις, αναγνώριση νέων μορφών γάμου, δικαίωμα υιοθεσίας από 
ομοφυλικά και άλλα ζευγάρια.

Έτσι, το τοπίο είναι και φαίνεται εκρηκτικό. Από τη μια μεριά βρίσκονται οι 
υποστηρικτές της ελευθερίας του λόγου, ακόμη και αν αυτός είναι αιχμηρός και 
ενοχλητικός, όταν αντικείμενό του είναι όχι πρόσωπα, αλλά πρακτικές και 
σύμβολα. Οποιοδήποτε αίτημα για επανιεροποίηση σφαιρών της δημόσιας ζωής 
θεωρείται οπισθοδρόμηση, παλινδρόμηση σε προνεωτερικές μορφές 
δημοσιότητας, και αποκρούεται δεόντως. Άλλοτε με συνέπεια, δηλαδή 
γενικευμένα, και άλλοτε ανάλογα με τις ειδικές ευαισθησίες του επικριτή. 
Ειδικά στην Ελλάδα η επιλεκτική υποστήριξη της ελευθερίας του λόγου είναι
τόσο συνηθισμένη, που θεωρείται αυτονόητη…

Ακριβώς απέναντι τοποθετούνται τρεις διακριτές ομάδες υποψήφιων «θυμάτων» 
της ελευθερίας του λόγου, πιθανοί αποδέκτες βλάσφημων επιθέσεων. Η πρώτη, 
είναι γνωστή από τα παλιά, οι παραδοσιακοί θρησκευόμενοι Χριστιανοί. 
Εκεί που είχαν σχεδόν ξεχάσει ότι υπάρχει κάτι που ονομάζεται «βλασφημία», 
τώρα το ξαναθυμήθηκαν, βλέποντας ότι κάποιοι άλλοι ανταγωνιστές θέτουν 
παρόμοιο ζήτημα από τη δική τους σκοπιά. Οπότε, σου λέει, στο πλαίσιο της 
αμοιβαιότητας, ευκαιρία να γίνουν σεβαστές και οι δικές μας ευαισθησίες, αν και 
θεωρούνται ξεπερασμένες…

Η δεύτερη ομάδα είναι οι γηγενείς και νεόφερτοι Μουσουλμάνοι που δεν 
επιθυμούν να κυκλοφορούν στη χώρα τους, την Ελλάδα, σκίτσα του 
Μωάμεθ ή άλλες βλάσφημες λέξεις και πρακτικές, επειδή ο Μωάμεθ είναι ιερό 
πρόσωπο που κανείς δεν δικαιούται να προσβάλλει χωρίς συνέπειες. Η ομάδα 
αυτή περιμένει στήριξη και συμπαράσταση ειδικά από φιλομεταναστευτικά 
πολιτικά κόμματα και ρεύματα και τους οπαδούς του πολυπολιτισμού, που 
διακρίθηκαν στον αγώνα τους για την αποκαθήλωση των…ορθόδοξων 
θρησκευτικών συμβόλων εν ονόματι της ελευθερίας του λόγου και της 
καταπολέμησης του σκοταδισμού.

Η τρίτη ομάδα αποτελείται από τους οπαδούς της τρέχουσας πολιτικής 
ορθότητας σε ζητήματα «γενετήσιου προσανατολισμού». Πρόκειται για τους 
τυπικούς οπαδούς της απο-ιεροποίησης του παλαιότερου ηθικού καθεστώτος και 
τους εισηγητές μιας νέας, κοσμικής αυτή τη φορά, ιερότητας: της λατρείας της 
διαφορετικότητας. Η νέα ιερότητα προέκυψε από την τάσηκανονικοποίησης της 
απόκλισης στις δυτικές κοινωνίες κατά την τελευταία εικοσαετία, όχι τόσο ως 
«ουρά» της εξέγερσης του 1968, αλλά ως πολιτισμική επανάσταση «από τα 
πάνω».

Αξιωματούχοι, διαμορφωτές γνώμης και διανοούμενοι με «ιδιαιτερότητες» 
επιχειρούν εδώ και καιρό με επιτυχία να επιβάλουν την μέχρι χθες διαστροφή 
ως κανονικότητα, μέσω της μεθόδου του mainstreaming. Οι τρεις αυτές ομάδες 
δεν διαφέρουν σε ό,τι αφορά το αίτημα για κρατική αναγνώριση σφαιρών 
«ιερότητας», διαφέρουν όμως ως προς το εξής: για τις πρώτες δύο ομάδες η 
ιερότητα συνδέεται με θρησκευτικά σύμβολα και παρουσιάζει μια ιστορικότητα, 
ενώ για την τρίτη η επιδιωκόμενη αναγνώριση της οιονεί ιερότητας αφορά 
κοσμικές υποθέσεις, κυρίως τη σεξουαλικότητα και τις νέες μορφές οικογένειας.

Αυτό το σκηνικό θα σημαδέψει τις επόμενες πολιτισμικές, θρησκευτικές, 
πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις στην Ευρώπη και ιδιαίτερα την Ελλάδα της 
κρίσης. Κανείς δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει την έκβαση της αντιπαράθεσης. 
Αλλά, σε κάθε περίπτωση, αυτή σηματοδοτεί μια φάση αναταράξεων και 
ανατροπών, καθώς και τη δημιουργία πρόσθετων «τόξων», πλάι σ’ αυτά που 
φιγουράρουν σήμερα: τα «συνταγματικά», τα «δημοκρατικά», τα «προοδευτικά», 
τα «πατριωτικά», τα «εθνοφοβικά», τα «μνημονιακά» και τα «αντιμνημονιακά».

*O Θανάσης Γκότοβος είναι καθηγητης Παιδαγωγικής του Πανεπιστημιου 
Ιωαννίνων.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...