ληστεία στην Κοζάνη, πιστεύω ότι είναι πελαγωμένοι αυτές
τις μέρες.
Έχουν δει και ακούσει σχεδόν τα πάντα. Τα παραμορφωμένα πρόσωπά τους. Τους ίδιους να παραδέχονται τη ληστεία. Μια μάνα να δηλώνει υπερήφανη. Και τους δικηγόρους τους να μεταφέρουν τη δήλωσή τους ότι είναι πολιτικοί κρατούμενοι και αιχμάλωτοι πολέμου. Έχουμε ακούσει και διαβάσει πλήθος ερμηνειών και εξηγήσεων για το φαινόμενο των 20χρονων με τα καλάσνικοφ, που πιστεύουν ότι έτσι θα πολεμήσουν τον κρατικό αυταρχισμό. Δεν βγαίνει άκρη με τις ερμηνείες.
Οι άνθρωποι δεν γεννιούνται ληστές και τρομοκράτες. Τους κάνουν οι συνθήκες της ζωής τους. Αμείλικτα τα ερωτήματα. Αν δεν είχε πέσει νεκρός ο 16χρονος Γρηγορόπουλος από τη σφαίρα του Κορκονέα το 2008, θα είχαμε τον συμμαθητή του στη ομάδα των συλληφθέντων; Το μίσος και η επιθυμία για εκδίκηση φτάνει για να εξηγηθούν τα σημερινά; Η κρίση και τα αδιέξοδά της αρκεί για να οδηγήσουν αυτά- και ίσως πολλά ακόμη- νέα παιδιά σ’ αυτές τις ατραπούς; Παίζει κανένα ρόλο- και ποιον;- ότι ήταν παιδιά των βορείων προαστίων, που έβγαλαν ακριβά σχολεία και οι οικογένειές τους δεν ήταν από τις αδικημένες, οικονομικά και κοινωνικά, τάξεις;
Οι ιδεολογικές, πολιτικές και κοινωνιολογικές ερμηνείες είναι πολλές και ήδη ακούγονται και καταγράφονται. Ένα ερώτημα, όμως, μένει, συνήθως, πάντα μετέωρο σε τέτοιες περιπτώσεις. Και η οικογένειά τους; Ποιος ο ρόλος των γονιών τους; Τι έκαναν όλα αυτά τα χρόνια που χρειάστηκαν τα παιδιά αυτά μέχρι να οδηγηθούν εδώ; Έχασαν κάθε επιρροή πάνω τους; Αδιαφόρησαν; Δεν συνειδητοποίησαν πού μπορεί να οδηγούνταν; Ήξεραν την κοσμοθεωρία τους και συμφωνούσαν; Αν η απάντηση σ’ αυτό είναι καταφατική, ομολογουμένως θέλει μεγάλα κότσια να το αποδεχθείς. Γιατί ξέρεις ότι, στην καλύτερη περίπτωση, κάποια στιγμή θα δείς το παιδί σου με χειροπέδες.
Ανατριχιάζω και μόνο στη σκέψη ότι αυτά τα παιδιά μπορεί να ζήσουν τα υπόλοιπα καλύτερα χρόνια τους στη φυλακή. Δεν μπορώ να κατανοήσω ποιό μεγάλο ιδανικό είναι αυτό που τα όπλισε με τέτοια δύναμη, ώστε να αγνοήσουν αυτόν τον κίνδυνο. Ήταν ιδανικό ή μήπως μίσος; Δύναμη ή απελπισία; Συνειδητή επιλογή ή τύφλωση; Ο αναγνώστης θα παρατήρησε ότι το κείμενο αυτό έχει πλήθος ερωτηματικών. Είναι η αδυναμία λογικής επεξεργασίας των γεγονότων; Είναι η απελπισία μπροστά στη συνειδητοποίηση ότι οι ζωές αυτών των νέων ανθρώπων καταστράφηκαν πριν κάν αρχίσουν; Είναι ο φόβος ότι αυτό-δεν ξέρω πώς να το ονομάσω- που έχουμε φτιάξει μπορεί να καταστρέψει κι άλλες τέτοιες ζωές; Βεβαιότητες δεν υπάρχουν, πλήθος προβληματισμών ναι. Λένε ότι αν σε ένα ερώτημα έχεις πολλές απαντήσεις, δεν έχεις καμία. Πόσο μάλλον αν τα ερωτήματα είναι πολλά. Για ένα αισθάνομαι ότι έχω μια σχετική βεβαιότητα. Ακόμη κι αν κάποιος μπορεί να αισθάνεται υπερήφανος για ένα τέτοιο παιδί, πιστεύω ότι δεν μπορεί να αισθάνεται καθόλου υπερήφανος για τον εαυτό του.
Τι φταίει, λοιπόν; Αδυνατώντας να δώσω κατηγορηματική απάντηση, αφήνω
τον επίλογο σε μια στροφή από τους «Μοιραίους» του Βάρναλη:
Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
Φταίει ο θεός που μας μισεί!
Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
Φταίει πρώτ’ απ΄όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Κανένα στόμα
δεν το ’βρε και δεν το΄πε ακόμα.
Τι φταίει, λοιπόν; Αδυνατώντας να δώσω κατηγορηματική απάντηση, αφήνω
τον επίλογο σε μια στροφή από τους «Μοιραίους» του Βάρναλη:
Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
Φταίει ο θεός που μας μισεί!
Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
Φταίει πρώτ’ απ΄όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Κανένα στόμα
δεν το ’βρε και δεν το΄πε ακόμα.