οι καθ’έξιν τιμητές και σαρκαστές της δυναμικής και φιλοπρόοδης αυτής χώρας. Κατά το πρότυπο του τελεσφόρου προγράμματος για την αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος (Human Genome Project), ο Πρόεδρος Ομπάμα ετοιμάζεται να αναγγείλει ένα νέο φιλόδοξο δεκαετές πρόγραμμα για την χαρτογράφηση των λειτουργιών του εγκεφάλου μας (Brain Activity Map Project).
Στην ομιλία του για την «κατάσταση της ένωσης» αναφέρθηκε ήδη στο πρωτοποριακό αυτό σχέδιο, συνδέοντάς το μάλιστα με την αποδεδειγμένη οικονομική αποδοτικότητα παρόμοιων εγχειρημάτων (όφελος, λογουχάρη, 250 δολλαρίων από κάθε δολλάριο που επενδυόταν στο Human Genome Project). Τονωτική ένεση, λοιπόν, για την ανακάμπτουσα Αμερικανική οικονομία ο υπό κατάστρωση χάρτης του εγκεφάλου, αλλά και προκομένη σύλληψη βέβαια για την ενίσχυση και τον συγκερασμό σκόρπιων επιμελών επιστημονικών προσπαθειών. Το ζητούμενο: η από κοινού διαλεύκανση των μυστικών των δισεκατομμυρίων νευρώνων που απαρτίζουν το υπεραναπτυγμένο κεντρικό νευρικό μας σύστημα. Ανοιχτός πλέον έτσι ο δρόμος για την κατανόηση των λογής λογής προσλήψεων, αναπαραστάσεων, αντιδράσεων και δράσεών μας, με κορυφαία την αναζήτηση των συνθηκών ανάπτυξης της συνείδησής μας.
Στο συνεργατικό αυτό εγχείρημα προβλέπεται ότι θα συμμετάσχουν διάφορα ερευνητικά ομοσπονδιακά ιδρύματα και ομάδες νευροεπιστημόνων και νανοεπιστημόνων που ήδη δραστηριοποιούνται στο σχετικό γόνιμο πεδίο. Ο διακεκριμμένος νευροβιολόγος George Church, με σημαντική ήδη συμβολή στη διαμόρφωση του τελικού προγράμματος, ανακαλεί κατ’ αναλογία την εποχή (δεκαετία του ‘80) που «μια ντουζίνα ανάμεσά μας καταπιανόμαστε με τα γονιδιακά αποτυπώματά μας, χωρίς να ξέρουμε πως κι άλλοι τρελοί σαν κι εμάς παθιάζονταν με το ίδιο πράγμα.» (Μεταξύ των ονομάτων των βασικών ήδη συντελεστών του σχεδίου, διακρίνω και αυτό του καθ. Paul Alivisatos, διευθυντή του Lawrence Berkeley National Laboratory. Tι καλή τύχη κι αυτή, να βρεθείς και να διακριθείς σε μια χώρα που ως προτεραιότητά της έχει τα μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα. Σκέφτομαι όμως κι άλλα λαμπρά δικά μας μυαλά που θα μπορούσαν να συνδράμουν αποφασιστικά στο όλο έργο. Ξεχωρίζω, ενδεικτικά, τον μελετητή της τεχνητής νοημοσύνης Γιώργο Ζαρκαδάκη, συγγραφέα του εγχειριδίου «Το μυστήριο του νου. Πώς ο εγκέφαλος εγείρει τη συνείδηση» (Ελληνικά Γράμματα: 2001. Πρόλογος Δ. Νανόπουλος), που τόσο άδικα πέρασε μάλλον ντούκου στα ιδιότροπα λημέρια μας. Τον είχα προτείνει, θυμάμαι, στο Πάντειο, μαζί με την ικανότατη αρθρογράφο Ιωάννα Σουφλέρη ως εισηγητές μαθημάτων για την Επικοινωνία της επιστήμης, αλλ’ η πλειοψηφία των συναδέλφων έκρινε πως επρόκειτο για μιαν ανεπίτρεπτα πολυτελή πρόταση.)
Ας είναι. (Κι ας συνεχίσουμε εμείς εδώ να ασχολούμαστε με το τι έχει στο σκοτεινιασμένο μυαλό του ο Μπαρμπαρούσης και με το ποιές συνωμοσίες θα εξυφάνει ακόμα ο Σύριζα στρεφόμενος προδοτικά κατά της χώρας.) Προσωπικά, έχω μεγάλες προσδοκίες από την χαρτογράφηση του εγκεφάλου μας που θα επιχειρηθεί τα επόμενα χρόνια στις ΗΠΑ ( σε συνδυασμό προφανώς και με άλλα ερευνητικά κέντρα ανά την οικουμένη). Περιμένω την οριστική απάντηση στο κατά πόσον είμαστε όντως καλωδιωμένοι για συνεργατικές κινήσεις. (Οι πρώτες ενδείξεις από σχετικές έρευνες είναι πολύ ενθαρρυντικές: Μαγνητικές αξονικές τομογραφίες έχουν ήδη εντοπίσει πως το διεγειρόμενο από συνεργατικές πρωτοβουλίες νευρωνικό μας κέντρο είναι αυτό που παρομοίως εγείρεται από άλλες απολαυστικές ασχολίες μας- όταν τρώμε, λογουχάρη, σοκολάτες ή όταν διαπιστώνουμε πως ο τραπεζιτικός λογαριασμός μας είναι ανθηρός.) Περιμένω επίσης κρίσιμες απαντήσεις σε ό, τι αφορά την ιδιαίτερη- ειδοποιό, θα έλεγα- ικανότητά μας να διαβάζουμε τις σκέψεις των άλλων, συμμετέχοντας στις χαρές και τις αγωνίες τους, όπως ενδεχομένως και στις πλεκτάνες τους. (Αν όντως εξακριβωθεί πως πηγάζει από την εγκεφαλική μας εξάρτυση, σημαντικές πρόοδοι μπορούν να γίνουν και για την αντιμετώπιση της αυτιστικής πάθησης.) Και άλλα πολλά.
Και πώς να μην επισημάνω τώρα το πώς αλλάζουν οι καιροί; Θυμηθείτε τα πολεμόχαρα εκείνα προγράμματα στις κούρσες εξοπλισμού με όλο και φονικότερα πυρηνικά όπλα, συμπεριλαμβανομένων και των δορυφορικών ασπίδων πάνω από τις ενδιαφερόμενες ειρηνόφιλες δήθεν χώρες, αλλ’ ακόμα και τον ανελέητο επιδεικτικό ανταγωνισμό για την εξερεύνηση του διαστήματος. Αλλού στρέφεται σαφώς τώρα το ενδιαφέρον μας. Προς την αυτογνωσία μας πρωτίστως, από την οποία όλοι έχουμε να ωφεληθούμε.