Μεταπτυχιακά: παραγωγή γνώσης ή μήπως απλά κατανάλωση;;

Προπτυχιακές σπουδές, μεταπτυχιακά διπλώματα
,διδακτορικές διατριβές
,μεταδιδακτορικά προγράμματα,σωρεία 
ετών γνώσης και 
σκληρής δουλειάς...
(τις περισσότερες φορές)
,αφοσίωσης και 
εντρύφησης σε ένα 
και μοναδικό αντικείμενο. 

Με απώτερο στόχο, τι ;;; 
Τη συλλογή, φυσικά, 
των απαραίτητων 
(πλέον) προσόντων για τη δυνατότητα υποβολής ενός αξιοπρεπούς 
βιογραφικού για την πιθανότητα εξεύρεσης εργασίας.
Οι ερωτηθέντες, φερέλπιδες, πάσης ειδικότητας και ηλικίας μετα-πτυχιακοί, για 
το ΠΟΥ αποσκοπεί όλη αυτή η υπερ-παραγωγή γνώσης, απαντούν με στωικότητα 
πως απλά, αποτελεί μονόδρομο η συγκεκριμένη πορεία… Ένα μονόδρομο 
όμως, πριν αποφασίσεις να τον ακολουθήσεις, θα πρέπει να είσαι σίγουρος 
για το πού καταλήγει. Μόνο τότε θα καταβληθεί η μέγιστη και αρμόζουσα, κατά 
περίπτωση, προσπάθεια.
Ατυχώς σήμερα, οι μονόδρομοι της γνώσης οδηγούν σε ‘κολυμπήθρες του 
Σιλωάμ’, με την ελπίδα πως όση περισσότερη τυπική γνώση αποκτά κάποιος, 
τόσο πιο κοντά βρίσκεται στην κατάκτηση της ανώτερης επαγγελματικά θέσης. 
Ποια γνώση, όμως, για ποιο λόγο, από ποιον παρέχεται και σε ποιον 
απευθύνεται;;
Η χώρα μας, πλέον, βρίθει από μεταπτυχιακά προγράμματα πάσης φύσης (με ή 
άνευ διδάκτρων), με κλιμακούμενη δυσκολία εισαγωγής αλλά και επιτυχούς 
αποφοίτησης από αυτά. Η παρεχόμενη ποιότητα εκπαίδευσης δεν είναι πάντα 
σταθερή, καθώς βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με το επίπεδο των εισακτέων και 
με τη ζήτηση που έχει το εν λόγω πρόγραμμα στην αγορά.
Οι υποδομές των ανώτερων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων δεν είναι πάντοτε οι 
κατάλληλες (κυρίως σε έμψυχο δυναμικό, αλλά και σε εργαστηριακό εξοπλισμό) 
για να επωμιστούν το βάρος των επιπλέον υποχρεώσεων που τους αναλογεί 
(προετοιμασία διαλέξεων, διόρθωση εργασιών, πρακτική εφαρμογή κλπ). Οι δε 
φοιτητές, όντες κάποιοι ‘μακριά’ για πολλά χρόνια από τη σπουδαστική 
διαδικασία, αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις και επιζητούν ευνοϊκή 
μεταχείριση, ενίοτε και ‘εκπτώσεις’ στις ακαδημαϊκές τους υποχρεώσεις, ελέω 
εργασιακού παράλληλου φόρτου. Φαύλος κύκλος… (‘κάνω μεταπτυχιακό για να 
έχω ανταποδοτικό όφελος στην επαγγελματική μου εξέλιξη, για την οποία όμως 
δεν υπάρχουν σαφή κριτήρια και ούτε μου την εγγυάται κανείς, οπότε αν 
καταβάλω ήσσονα προσπάθεια θα έχω το λιγότερο δυνατό κόστος… στην πορεία 
βέβαια, όλο και κάτι θα αποκομίσω ως γνώση…’). Σίγουρα η παρούσα σκέψη 
μπορεί να μην αποτελεί κανόνα, δεν παύει όμως να πλανάται ως σκεπτικό κι 
αυτό δεν τιμά εν γένει την ακαδημαϊκή κοινότητα. Παράλληλη απώλεια για όλη 
αυτή την υφιστάμενη κατάσταση είναι και το γεγονός ότι το επίπεδο των 
προπτυχιακών σπουδών, σε κάποια γνωστικά αντικείμενα, εκπίπτει συνεχώς.
Αναμφίβολα, τα τυπικά προσόντα των παρόντων ακαδημαϊκών δασκάλων, στην 
πλειονότητά τους, είναι κατά πολύ ανώτερα από εκείνα προς μιας εικοσαετίας, 
όμως αυτό αρκεί για να μεταδοθεί με το σωστό τρόπο η νέα γνώση; Υπάρχουν τα 
εχέγγυα ότι κάθε δίπλωμα (προ-μετα / πτυχιακό) αποτελεί εκ προοιμίου μια 
αδιαμφισβήτητη πιστοποίηση γνώσης (ή απλά γίνεται σε έναν άσχετο τομέα, με 
γνώμονα την ευκολία);
Πότε θα τεθεί σοβαρά το θέμα της αξιολόγησης, με συγκεκριμένα και 
αδιάβλητα κριτήρια ώστε να χαραχθεί πάγια πολιτική προς πάσα 
κατεύθυνση; (δηλ. αξιολογητές και αξιολογούμενους). Tέλος, πότε θα συνδεθεί 
η γνώση με την εμπειρία ώστε να αποδεικνύεται εμπράκτως ότι η θεωρία δεν 
παραμένει στην αποστήθιση πολυσέλιδων βιβλίων και τη συλλογή πτυχίων αλλά 
περνά και στην πράξη προσδίδοντας προστιθέμενη αξία στην εργασιακή 
καθημερινότητα όσων τόλμησαν να ξανα-σπουδάσουν…
*H Ελιζάνα Πολλάτου είναι επίκουρος καθηγήτρια στην «Εκμάθηση 
Δεξιοτήτων στη Ρυθμική και Γενική Γυμναστική» του  T.E.Φ.Α.Α.- 
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.